Oczko wodne w ogrodzie starzeje się w przewidywalny sposób. Przez pierwsze dwa–trzy lata woda jest przejrzysta, rośliny rosną, wszystko działa. Potem na dnie zaczyna gromadzić się warstwa osadu — opadłe liście, obumarłe części roślin, resztki karmy, wytrącone cząstki.
Osad rozkłada się, zużywając tlen i uwalniając związki azotu i fosforu. Skutkiem jest zakwit glonów, mętna woda, zapach, a przy zbiornikach z rybami — niedobór tlenu, szczególnie latem i pod lodem zimą.
W pewnym momencie samo uzdatnianie i filtracja przestają wystarczać i trzeba zbiornik wyczyścić.
Kiedy to robić
Najlepszy termin to wczesna wiosna, przed rozpoczęciem wegetacji i przed okresem tarła, gdy temperatura wody utrzymuje się w okolicach 10 stopni. Ryby są wtedy mało aktywne i mniej wrażliwe na przenoszenie, a rośliny jeszcze nie ruszyły.
Drugi możliwy termin to wczesna jesień, po opadnięciu liści, ale przed spadkiem temperatur.
Terminy, których warto unikać: lato — wysoka temperatura wody oznacza niską zawartość tlenu i ogromny stres dla ryb; okres tarła — wiosną, przy temperaturze powyżej kilkunastu stopni; późna jesień i zima — ryby są w stanie spoczynku, a ich przenoszenie w tym okresie jest szczególnie ryzykowne.
Warto też wiedzieć, że pełne czyszczenie z opróżnieniem nie jest potrzebne co roku. Przy zbiorniku z prawidłowo dobraną filtracją i roślinnością wystarcza zwykle raz na trzy–pięć lat, a w międzyczasie usuwanie osadu odmulaczem i wygrabianie liści.
Przygotowanie: to, co zdecyduje o przeżyciu ryb
Zabezpiecz wodę. Przed spuszczeniem zbiornika odbierz część wody do pojemników — beczek, zbiorników, dużych skrzyń. Ta woda ma ustalone parametry i zawiera florę bakteryjną, której odbudowanie zajmuje tygodnie. Przy napełnianiu zbiornika świeżą wodą wodociągową wracające do niego ryby trafiają w środowisko o zupełnie innej chemii — i to jest najczęstsza przyczyna ich śnięcia po czyszczeniu.
Przygotuj miejsce dla ryb. Pojemniki z zabezpieczoną wodą, w zacienionym miejscu, z napowietrzaniem. Przy większej liczbie ryb napowietrzacz jest konieczny — w małej objętości tlen wyczerpuje się szybko.
Przykryj pojemniki siatką. Ryby w stresie wyskakują.
Zabezpiecz materiał filtracyjny. Wkłady z filtra nie są myte wodą wodociągową — chlor zabija bakterie nitryfikacyjne, które stanowią o działaniu filtra. Płucze się je w wodzie ze zbiornika i przechowuje mokre.
Przygotuj miejsce na rośliny. Wyjęte rośliny nie mogą przeschnąć; odkłada się je do pojemników z wodą, w cieniu.
Opróżnianie: dwie pompy, nie jedna
Opróżnianie zbiornika dzieli się na dwa etapy, wymagające innego sprzętu.
Etap pierwszy — czysta woda. Górna część słupa wody jest stosunkowo czysta. Pompuje się ją do przygotowanych pojemników i na podlanie ogrodu — jest bogata w składniki odżywcze i rośliny ją lubią. Do tego wystarcza pompa do wody czystej albo lekko zanieczyszczonej.
Etap drugi — warstwa denna. Ostatnie kilkanaście centymetrów to zawiesina mułu i osadu. Pompa do wody czystej zapcha się tu natychmiast. Potrzebna jest pompa do wody brudnej albo szlamowa, o odpowiedniej dopuszczalnej wielkości cząstek stałych.
Dobór według rodzaju wody i wymaganej wysokości podnoszenia — bo woda z zagłębionego zbiornika musi zostać wypchnięta na poziom terenu i dalej — widać w zestawieniu https://wynajmijsprzet.com/pompy-szlamowe-i-zatapialne/.
Uwaga na folię. Przy zbiornikach foliowych pompa ustawiona bezpośrednio na dnie może przyssać i uszkodzić wykładzinę. Warto podłożyć płytę albo kosz.
Ryby wyławia się przy niskim poziomie wody, nie na początku — łatwiej je wtedy złapać i mniej się stresują. Używa się podbieraka o miękkiej siatce, przenosi w wodzie, nie w powietrzu.
Czyszczenie: mniej znaczy lepiej
Odruch podpowiada wyszorowanie wszystkiego do czysta. To jest błąd, po którym zbiornik przez następny sezon walczy z glonami.
Zbiornik wodny działa dzięki biofilmowi — warstwie bakterii pokrywającej powierzchnie, która przetwarza związki azotowe. Usunięcie jej całkowicie oznacza, że zbiornik zaczyna od zera, a w tym czasie glony mają wolne pole.
Prawidłowe postępowanie: usunąć osad denny — to jest cel całej operacji; usunąć obumarłe części roślin i liście; opłukać ściany z nadmiaru glonów nitkowatych, ale nie szorować ich do czysta; nie stosować żadnych detergentów ani środków chemicznych.
Przy zbiornikach foliowych warto przy okazji sprawdzić stan folii i szczelność — to jedyny moment, w którym jest dostęp.
Napełnianie i powrót ryb
Napełnianie wodą wodociągową wymaga uzdatnienia — usunięcia chloru preparatem albo odstania wody. Sama woda studzienna też bywa problematyczna: często ma wysoką zawartość żelaza i niską zawartość tlenu.
Zachowaną wodę ze zbiornika dodaje się z powrotem — im większy jej udział, tym szybciej odbuduje się równowaga.
Ryby wpuszcza się dopiero po wyrównaniu temperatury. Procedura jest taka sama jak przy zarybianiu: pojemnik z rybami i wodą z przechowalni wstawia się do zbiornika i pozostawia na kilkanaście–kilkadziesiąt minut, żeby temperatury się zrównały, a następnie stopniowo miesza się wodę, zanim ryby zostaną wypuszczone.
Różnica temperatur rzędu kilku stopni przy przenoszeniu jest dla ryb poważnym obciążeniem — a jest to błąd popełniany na samym końcu, po całym dniu starannej pracy.
Żeby czyścić rzadziej
Tempo zamulania zbiornika zależy od kilku rzeczy, na które da się wpłynąć.
Siatka na okres opadania liści — rozciągnięta nad zbiornikiem jesienią eliminuje największe źródło osadu.
Rośliny. Zanurzone i pływające zużywają związki odżywcze, konkurując z glonami. Zbiornik z odpowiednim udziałem roślinności jest znacznie stabilniejszy.
Strefa regeneracyjna — płytka część zbiornika z roślinnością filtrującą, działająca jak naturalny filtr.
Umiar w karmieniu. Niezjedzona karma jest jednym z głównych źródeł zanieczyszczenia.
Odpowiednia obsada. Zbyt dużo ryb w małym zbiorniku oznacza obciążenie, z którym żaden filtr nie nadąży.
Regularne odmulanie odmulaczem raz czy dwa razy w sezonie — kilkanaście minut pracy, które odsuwają w czasie konieczność pełnego czyszczenia o kolejne lata.
